liczba polskich obywateli zamieszkujących poza granicami kraju
Fakt, że Polacy stanowią jedną z najliczniejszych grup emigracyjnych na świecie, nikogo nie dziwi. Często słyszymy o rodakach w Wielkiej Brytanii czy Stanach Zjednoczonych. W rzeczywistości niemal nie ma państwa, w którym nie mieszkałby choć jeden Polak. Liczba ludności Polski wynosi obecnie około 38 milionów (łącznie z cudzoziemcami polskiego pochodzenia). Według danych Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz środowisk polonijnych poza granicami kraju żyje blisko 20 milionów Polaków i osób polskiego pochodzenia.
Dokładne ustalenie tej liczby jest niemożliwe — zależy bowiem od wielu czynników: znajomości języka polskiego, deklarowanej przynależności narodowościowej, posiadania polskiego obywatelstwa. Naród polski jest zatem znacznie liczniejszy, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.
przyczyny emigracji z Polski w różnych okresach historycznych
Wielu uważa, że masowe wyjazdy z Polski to wynik kłopotów ekonomicznych — stąd emigracje do Wielkiej Brytanii, Niemiec czy Stanów Zjednoczonych. Trzeba jednak pamiętać, że Polska wielokrotnie zmieniała granice, więc mieszkańcy tych samych miejscowości z dnia na dzień stawali się obywatelami Ukrainy, Słowacji, Czech czy innych państw. Do tego dochodzi burzliwa historia — wysiedlenia, przymusowe wywózki (na przykład na Syberię), przesiedlenia wojenne.
Szacuje się, że tylko około jednej trzeciej osób to Polacy urodzeni i wychowani w kraju, którzy wyjechali z różnych powodów. Reszta to potomkowie emigrantów, którzy za granicą przebywają już od pokoleń i posiadają różny stopień więzi z krajem ojczystym. Powody były więc rozmaite: polityczne, solidarnościowe, ekonomiczne, prawne. Emigracja zarobkowa nabrała szczególnego rozpędu po 2004 roku, kiedy Polska przystąpiła do Unii Europejskiej i obywatele zyskali prawo swobodnego przemieszczania się w obrębie państw członkowskich. Wcześniejsze fale wyjazdów miały charakter uchodźczy — po powstaniach narodowych, w czasie II wojny światowej oraz w okresie PRL, gdy opuszczanie kraju wiązało się z trudnościami administracyjnymi i politycznymi.
najczęstsze kierunki wyjazdów z Polski w historii
Polacy emigrowali do różnych krajów — nie tylko w Europie, ale i na całym świecie. W różnych dekadach popularność zyskiwały inne destynacje. Z pewnością dużym powodzeniem cieszyły się:
- Stany Zjednoczone
- Kanada
- Wielka Brytania
- Niemcy
- Francja
- Ukraina
- Rosja
- Argentyna
Mimo wszystko Polaków można spotkać w bardzo wielu zakątkach globu — również w mniej oczywistych kierunkach, takich jak Peru, Emiraty Arabskie, Uzbekistan, Turkmenia, Estonia czy Paragwaj. W każdym z tych państw żyje kilkutysięczna grupa naszych rodaków, a w niemal każdym innym znajduje się co najmniej jeden Polak. Polacy są na całym świecie.
Warto zwrócić uwagę na historyczny wymiar migracji: koniec XIX i początek XX wieku to masowe wyjazdy do Stanów Zjednoczonych, Kanady oraz Brazylii, związane z biedą i brakiem ziemi na wsi. Po II wojnie światowej wielu Polaków osiadło w Wielkiej Brytanii, Francji czy Niemczech — byli to żołnierze, którzy nie wrócili do PRL-u, oraz przesiedleńcy z dawnych Kresów Wschodnich. Kolejna fala emigracji nastąpiła w latach 80. XX wieku, gdy tysiące osób uciekało przed stanem wojennym i kryzysem gospodarczym. Wreszcie po 2004 roku młodzi Polacy szukali lepszych możliwości zarobkowych w ramach pracy za granicą, często w krajach zachodnioeuropejskich.
największe skupiska Polonii za granicą
Obecnie największym skupiskiem Polonii jest Chicago w Stanach Zjednoczonych, gdzie mieszka około 1 miliona osób narodowości polskiej. Ogólnie w USA znajduje się największa liczba Polaków poza granicami naszego kraju — mieszka ich tam około 9–10 milionów. Na drugim miejscu plasują się Niemcy z liczbą 2 milionów polskich obywateli, a na trzecim Brazylia, gdzie można spotkać aż 1,5 miliona Polaków. Często przywoływana Wielka Brytania jako symbol polskiej emigracji znajduje się dopiero na 11. miejscu z liczbą 200 tysięcy Polaków. Większe skupiska odnotowuje się w Argentynie (350 tysięcy) i Francji (ponad 1 milion).
Chicago wyróżnia się nie tylko liczbą mieszkańców polskiego pochodzenia, ale również dobrze zorganizowaną infrastrukturą polonijną — od szkół nauczających języka polskiego, przez parafie katolickie, po polskie sklepy i restauracje. Polacy stanowią tam widoczną i wpływową grupę społeczną, która aktywnie uczestniczy w życiu politycznym i kulturalnym miasta. W Niemczech większość Polaków zamieszkuje zachodnie landy — szczególnie Nadrenia Północna-Westfalia, gdzie znajdowały się kopalnie i huty, zatrudniające robotników z Polski już w XIX wieku.
obecność Polaków w mniej oczywistych krajach świata
Wspomniano już o najliczniejszych ośrodkach Polonii, jednak trzeba pamiętać, że ludzi narodowości polskiej można spotkać w wielu innych państwach, choć występują w znacznie mniejszej liczbie. W Liechtensteinie czy Mozambiku można natknąć się na 10 Polaków, w Bangladeszu na 20, a na Madagaskarze na 80. W Etiopii, Korei Południowej, Monako i Tajlandii jest nawet 100 Polaków, w Chinach 300, a w Japonii 600 naszych rodaków.
Polacy w egzotycznych destynacjach często pracują w międzynarodowych korporacjach, organizacjach pozarządowych lub prowadzą własne biznesy. Niektórzy są naukowcami, dyplomatami, a inni po prostu szukają nowych możliwości życiowych i zawodowych w krajach daleko od Europy. W Japonii polscy specjaliści znajdują zatrudnienie w branży technologicznej, edukacyjnej czy tłumaczeniowej. Tajlandia przyciąga natomiast przedsiębiorców otwierających restauracje, szkoły nurkowania czy biura turystyczne. Nawet w krajach afrykańskich można spotkać Polaków zaangażowanych w projekty rozwojowe, misyjne lub handlowe — świadczy to o globalnym zasięgu polskiej diaspory.